Dwie liczby opisujące to samo paliwo
Paliwo zawiera energię chemiczną, która podczas spalania może zostać zamieniona w ciepło. Gdy przeglądasz jego opis, możesz jednak natrafić na dwie różne liczby: wartość opałową oraz ciepło spalania. Nie są to zamienne nazwy. Różnica wynika przede wszystkim z tego, czy w bilansie uwzględniono ciepło możliwe do odzyskania ze skroplenia pary wodnej powstałej podczas spalania.
Ciepło spalania obejmuje także tę część energii. Wartość opałowa jej nie obejmuje: zakłada, że woda opuszcza układ jako para, bez oddania ciepła kondensacji. Dlatego dla tego samego paliwa, podanego na tej samej podstawie, ciepło spalania jest wyższe od wartości opałowej. Obie wielkości opisują energię paliwa, a nie ilość ciepła, która na pewno ogrzeje pomieszczenia.
Dlaczego woda ma znaczenie?
Podczas spalania części paliwa zawierających wodór powstaje woda. Do spalin może też trafić wilgoć obecna w paliwie przed spaleniem. Jeśli para wodna pozostanie parą i wydostanie się z urządzenia, związane z jej skropleniem ciepło nie zostanie wykorzystane. Jeśli spaliny zostaną odpowiednio schłodzone, część pary może się skroplić i oddać dodatkowe ciepło.
To wyjaśnia, dlaczego przy opisie kotłów kondensacyjnych pojawia się pojęcie odzysku ciepła ze spalin. Nie oznacza ono jednak, że każde urządzenie zawsze odzyska całą różnicę między ciepłem spalania a wartością opałową. Znaczenie mają warunki pracy instalacji, w tym temperatura wody wracającej do kotła. Sama informacja o paliwie nie wystarcza więc do przewidzenia efektu w konkretnym domu.
Jak porównywać liczby z etykiet i kart technicznych?
Najpierw sprawdź, czy porównujesz tę samą wielkość: wartość opałową z wartością opałową albo ciepło spalania z ciepłem spalania. Następnie spójrz na jednostkę. Dla paliw sprzedawanych według masy może to być MJ/kg lub kWh/kg, a dla gazu — energia na jednostkę objętości. Do przeliczenia jednostek energii przydaje się zależność 1 kWh = 3,6 MJ. Nie rozwiązuje ona jednak różnic wynikających z rodzaju paliwa lub sposobu określenia jego ilości.
Przy danych podanych na metr sześcienny sprawdź, do jakich warunków odniesiono objętość. Objętość gazu zależy od warunków pomiaru, więc dwa zapisy w tej samej jednostce nie muszą mieć identycznej podstawy. Przy paliwach stałych zwróć uwagę, czy parametr dotyczy paliwa suchego, czy paliwa w stanie, w jakim jest dostarczane. Jeżeli karta produktu tego nie wyjaśnia, warto poprosić sprzedawcę o doprecyzowanie przed porównaniem ofert.
Nie zestawiaj też bezpośrednio energii na kilogram z energią na metr sześcienny. Aby przejść między masą a objętością, potrzebne są dodatkowe informacje o danym paliwie. Jedna liczba wyrwana z tabeli rzadko pozwala stwierdzić, które paliwo będzie wygodniejsze lub korzystniejsze w użyciu.
Wilgotność zmienia praktyczny obraz paliwa
W przypadku drewna i innych paliw, których wilgotność może się różnić, sposób podania parametru jest szczególnie ważny. W kilogramie wilgotnego paliwa część masy stanowi woda, a nie materiał palny. Podczas ogrzewania i spalania woda musi zostać odparowana, co wpływa na energię możliwą do wykorzystania. Dlatego dane dla suchej próbki nie powinny być bez wyjaśnienia przenoszone na paliwo dostarczane z inną wilgotnością.
Dla domowego odbiorcy przydatniejsze od pytania „która liczba jest najwyższa?” bywa pytanie „czego dokładnie dotyczy ta liczba?”. Sprawdź deklarowaną wilgotność, jednostkę sprzedaży oraz to, czy wartość podano dla całego dostarczanego paliwa. Dopiero na takiej podstawie można sensownie porównywać opisy produktów.
Od energii paliwa do ciepła w domu
Nawet poprawnie odczytana wartość opałowa nie jest równa ciepłu oddanemu do instalacji grzewczej. Po drodze występują straty związane między innymi ze spalinami i pracą urządzenia. Znaczenie ma również sposób sterowania ogrzewaniem oraz to, ile ciepła potrzebuje budynek. Parametr paliwa jest więc jednym elementem porównania, a nie gotową prognozą zużycia.
Przy ocenie urządzenia sprawdź, względem której wielkości producent podaje sprawność. Jeśli podstawą jest wartość opałowa, wynik może wyglądać inaczej niż sprawność odniesiona do ciepła spalania. W szczególności zapis przekraczający 100% przy odniesieniu do wartości opałowej nie oznacza wytwarzania energii z niczego — wskazuje na przyjętą podstawę obliczeń i odzysk części ciepła nieuwzględnionej w tej podstawie. Przed rozmową ze specjalistą przygotuj dane o paliwie, urządzeniu i sposobie podania sprawności. Dzięki temu łatwiej ustalić, czy porównywane liczby rzeczywiście opisują to samo.
