Co właściwie pokazuje prognoza produkcji?
Prognoza produkcji instalacji fotowoltaicznej to oszacowanie ilości energii elektrycznej, jaką system może wytworzyć w określonych warunkach. Najczęściej dotyczy całego roku, ale warto poprosić również o rozkład miesięczny. Dwie instalacje o tej samej mocy mogą mieć różne prognozy, jeśli różnią się położeniem, kierunkiem i nachyleniem modułów, zacienieniem lub konfiguracją urządzeń.
W prognozie należy odróżnić moc od energii. Moc modułów podaje się zwykle w kilowatach szczytowych (kWp): jest to suma ich mocy znamionowych wyznaczanych w określonych warunkach testowych. Nie oznacza ona, że instalacja będzie stale oddawała taką moc. Energię wytworzoną w danym czasie podaje się w kilowatogodzinach (kWh). To właśnie liczbę kWh na rok zwykle przedstawia wynik prognozy.
Jak odczytywać wskaźnik kWh/kWp?
Wskaźnik kWh/kWp informuje, ile energii w przyjętym okresie przypada na każdy kilowat mocy znamionowej modułów. Jeżeli roczna prognoza wynosi 900 kWh/kWp, a projekt przewiduje 5 kWp modułów, szacowaną produkcję oblicza się jako 5 × 900, czyli 4500 kWh rocznie. To przykład działania wskaźnika, a nie uniwersalna wartość produkcji dla każdego dachu.
Wskaźnik ułatwia porównanie projektów o różnej wielkości, ale tylko wtedy, gdy obliczenia dotyczą tego samego okresu i tej samej granicy pomiaru. Warto sprawdzić, czy prognozowane kWh oznaczają energię po stronie prądu przemiennego, dostępną za falownikiem, czy energię na wcześniejszym etapie obliczeń. Zapytaj również, czy podany uzysk kWh/kWp uwzględnia już straty systemowe. Jeśli tak, nie należy odejmować ich ponownie od wyniku.
Sam wskaźnik nie mówi, ile energii zostanie zużyte bezpośrednio w domu. Produkcja przypadająca na słoneczne godziny może nie pokrywać się z porami największego zużycia. Dlatego prognoza produkcji, udział energii wykorzystanej na miejscu i ewentualne oddawanie energii do sieci to odrębne kwestie.
Skąd biorą się straty i jak ich nie liczyć podwójnie?
Moduły nie pracują przez cały czas w warunkach, w których określono ich moc znamionową. Ilość docierającego światła zmienia się wraz z porą dnia i roku, a także z pogodą. Dodatkowo produkcję mogą ograniczać cień, zabrudzenia lub śnieg. Po stronie urządzeń znaczenie mają między innymi temperatura modułów, sprawność falownika, straty w przewodach oraz różnice między parametrami modułów. W niektórych konfiguracjach falownik może też ograniczać moc w chwilach wysokiej produkcji.
Nie każda pozycja określana jako „strata” jest liczona od tej samej wartości wyjściowej. Zacienienie może być ujęte w modelu nasłonecznienia modułów, a działanie falownika w prognozie energii oddawanej po jego stronie. Proste dodanie wszystkich procentów z zestawienia i odjęcie sumy od końcowego wyniku może więc dać błędny obraz. Najważniejsze jest ustalenie, które czynniki uwzględniono w modelu oraz do jakiego etapu produkcji odnosi się wynik.
Jeżeli oferta pokazuje zarówno uzysk kWh/kWp, jak i tabelę strat, poproś o wyjaśnienie ich związku. Tabela może opisywać założenia, na podstawie których obliczono już podany uzysk, a nie kolejne potrącenia, które trzeba wykonać samodzielnie. Przy porównywaniu ofert bardziej przydatne od jednej zbiorczej liczby bywa poznanie założeń dotyczących konkretnych przeszkód na dachu i w jego otoczeniu.
Dlaczego wynik roczny nie jest gwarancją?
Prognozę zwykle opracowuje się na podstawie przyjętego opisu miejsca i warunków pogodowych. Rzeczywisty rok może odbiegać od tych założeń, a cień rzucany przez drzewo może zmieniać się wraz z jego wzrostem. Znaczenie mają również przerwy w pracy urządzeń i zmiany stanu instalacji w czasie. Z tego powodu warto traktować wynik jako punkt odniesienia, nie jako obietnicę identycznej produkcji w każdym roku.
Roczna suma może ukrywać istotne różnice między miesiącami. Jeśli celem jest lepsze dopasowanie produkcji do potrzeb domu, miesięczny przebieg prognozy bywa równie ważny jak wynik roczny. Pozwala zauważyć, że wysoka produkcja w jednej części roku nie oznacza podobnej dostępności energii w pozostałych miesiącach.
O co zapytać przed porównaniem dwóch prognoz?
Poproś wykonawcę o podanie mocy modułów w kWp, prognozy w kWh na rok oraz wynikającego z nich uzysku w kWh/kWp. Ustal, gdzie w obliczeniach mierzona jest energia, jaki okres obejmuje prognoza i czy pokazane straty zostały już uwzględnione. Zapytaj też o przyjęty kierunek i nachylenie modułów, sposób oceny zacienienia oraz założenia dotyczące falownika.
Jeżeli dwie oferty podają wyraźnie różne wyniki dla tego samego dachu, nie trzeba od razu uznawać wyższej prognozy za lepszą. Porównaj najpierw moc modułów, przyjęte warunki i granicę pomiaru energii. Różnica może wynikać z odmiennego ujęcia cienia, strat albo ograniczeń urządzeń. Przejrzysta prognoza powinna pozwalać zrozumieć, skąd wzięła się liczba kWh, oraz wskazywać, które założenia wymagają potwierdzenia na miejscu.
