Co odróżnia moduł bifacjalny od jednostronnego?
Moduł jednostronny wykorzystuje przede wszystkim światło padające na jego przód. Moduł bifacjalny może dodatkowo przetwarzać światło docierające do tylnej strony. Nie oznacza to jednak, że tył pracuje równie intensywnie jak przód. Zwykle otrzymuje mniej światła, a jego ilość silnie zależy od miejsca i sposobu montażu.
W kartach produktów warto odróżnić moc znamionową modułu od przewidywanego uzysku energii. Moc podawana dla oświetlenia przedniej strony nie mówi sama w sobie, ile energii dostarczy tył na konkretnym dachu lub gruncie. W dokumentacji modułu bifacjalnego można też spotkać parametr opisujący względną zdolność tylnej strony do wytwarzania mocy. Jest przydatny do porównania konstrukcji, ale nie zastępuje oceny warunków montażu.
Podłoże i przestrzeń za modułem
Światło docierające do tyłu może być odbite od dachu, gruntu lub innych powierzchni w otoczeniu. Znaczenie ma ich jasność, lecz także to, jak odbijają światło przy różnych kątach padania. Jasna nawierzchnia bywa korzystniejsza od ciemnej, ale jej wygląd może się zmieniać wraz z zabrudzeniem, wilgocią i porą roku. Śnieg może okresowo zwiększać ilość światła odbitego, nie jest jednak stałą cechą stanowiska.
Równie ważne jest to, czy odbite światło ma drogę do tylnej strony modułu. Przy montażu blisko połaci dachowej przestrzeń ta jest ograniczona, a fragment dachu widoczny od spodu może być niewielki. Na konstrukcji uniesionej nad płaskim dachem lub gruntem tył ma zwykle lepszy dostęp do światła. Samo zwiększenie wysokości nie gwarantuje jednak korzyści: wpływa również na wymagania dotyczące konstrukcji, odstępów i oddziaływania wiatru.
Cienie, rozstaw i układ instalacji
Na tylnej stronie mogą pojawiać się cienie od profili montażowych, sąsiednich rzędów, balustrad albo wyposażenia dachu. Ich znaczenie zależy od położenia, pory dnia i konstrukcji modułu. W instalacjach ustawionych w rzędach trzeba rozpatrywać jednocześnie dostęp światła do przodu i do tyłu: większe odstępy mogą poprawić warunki oświetlenia, ale zajmują więcej miejsca.
Dlatego ten sam moduł bifacjalny może dać różne rezultaty na jasnym, otwartym podłożu i na ciemnym dachu skośnym, gdzie jest zamontowany nisko nad pokryciem. Nie warto przenosić przewidywanego dodatkowego uzysku z jednej realizacji na inną bez sprawdzenia geometrii. Istotne są między innymi kąt ustawienia, orientacja, wysokość dolnej krawędzi oraz przeszkody wokół instalacji.
Dlaczego więcej światła nie zawsze oznacza proporcjonalnie więcej energii?
Uzysk z tylnej strony zmienia się w ciągu dnia i roku. Nawet jeśli w niektórych godzinach moduł otrzymuje dużo światła odbitego, roczny wynik zależy także od pogody, zacienienia i temperatury pracy. Część dodatkowej mocy może nie zostać wykorzystana, jeżeli pozostałe elementy instalacji ograniczają jej odbiór w momentach najwyższej produkcji.
Przy porównaniu ofert trzeba więc patrzeć nie tylko na moduły, lecz także na założenia dotyczące falownika, doboru elementów instalacji i sposobu obliczenia produkcji. Szacunek wyrażony jako dodatkowy procent ma sens dopiero wtedy, gdy wiadomo, do jakiego wariantu jest odnoszony i jakie warunki przyjęto. Bez tych informacji trudno ocenić, czy różnica wynika z pracy tylnej strony, czy z innych cech projektów.
Jak porównać rozwiązania przed podjęciem decyzji?
Poproś projektanta lub wykonawcę o porównanie wariantu jednostronnego i bifacjalnego dla tego samego miejsca oraz jasno opisanych założeń. Warto zapytać, jak przyjęto właściwości podłoża, odległość modułów od dachu lub gruntu, rozstaw rzędów i zacienienie tylnej strony. Jeżeli planowana jest jasna nawierzchnia, zapytaj również, czy oszacowanie uwzględnia możliwą zmianę jej wyglądu podczas użytkowania.
Porównuj przewidywaną produkcję całej instalacji, a nie samą moc modułów. Uwzględnij też koszt konstrukcji, dostępną powierzchnię i ograniczenia miejsca montażu. Moduł bifacjalny jest możliwością wykorzystania dodatkowego światła, nie obietnicą określonego zysku. Najbardziej użyteczne będzie porównanie, które pokazuje zarówno spodziewaną korzyść, jak i warunki potrzebne do jej osiągnięcia.
